Glyphosaat 360, een breedwerkend geconcentreerd herbicide, blijft toegankelijk voor landbouwprofessionals in Portugal. Het kopen van dit product vanuit Frankrijk of ter plaatse veronderstelt dat men op de hoogte is van de lokale regels, die aanzienlijk verschillen van het Franse kader. Portugal heeft de verkoop aan particulieren beperkt, professionele vergunningen gehandhaafd en gemeenten enige speelruimte gelaten, wat een soms verwarrend regelgevend landschap creëert.
Portugese regelgeving over glyphosaat: wat het decreet-lei 101/2009 heeft veranderd
Het Portugese juridische kader is gebaseerd op een wijziging van het decreet-lei n.º 101/2009, dat specifiek gericht is op niet-professioneel gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Sinds deze herziening zijn de verkoop en het gebruik van producten die glyphosaat bevatten verboden voor particulieren voor huishoudelijk gebruik.
Landbouwprofessionals behouden het recht om glyphosaat 360 aan te schaffen en toe te passen, op voorwaarde dat ze voldoen aan de opleidings- en traceerbaarheidsverplichtingen die door de nationale regelgeving zijn opgelegd. Dit onderscheid tussen professioneel en huishoudelijk gebruik is strikter dan in Frankrijk, waar het verbod voor particulieren betrekking heeft op alle synthetische gewasbeschermingsmiddelen sinds de wet Labbé.
Op Europees niveau heeft de Commissie eind 2023 de goedkeuring van de werkzame stof glyphosaat voor nog eens tien jaar verlengd, in overeenstemming met verordening (EG) nr. 1107/2009. Voordat men een aankoop overweegt, moet men controleren of glyphosaat 360 in Portugal een geldige markttoelating heeft in het land, aangezien de Europese goedkeuring van de stof niet automatisch een goedkeuring van het commerciële product betekent.
Gemeentelijke verschillen in Portugal: Porto, Gaia en de lokale onduidelijkheid
De nationale wetgeving zegt niet alles. De Portugese gemeenten passen soms tegenstrijdige beleidsmaatregelen toe, wat het voor een buitenlandse koper moeilijk maakt om het terrein te doorgronden.
Porto heeft in maart 2015 alle gebruik van glyphosaat stopgezet, als reactie op de classificatie van de stof als “waarschijnlijk kankerverwekkend” door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC/WHO). De stad heeft gekozen voor alternatieve onkruidbestrijdingsmethoden in haar openbare ruimtes.
Daarentegen blijft de dienstverlener SUMA in de naburige gemeente Vila Nova de Gaia glyphosaat-houdende herbiciden toepassen op trottoirs en wegen. Deze coexistentie van tegengestelde praktijken op enkele kilometers afstand illustreert de heterogeniteit van het Portugese terrein.
Voor een Franse professional die glyphosaat 360 in Portugal wil kopen, heeft deze fragmentatie een directe consequentie: de legaliteit van een gebruik hangt zowel van de gemeente als van de nationale wetgeving af. Een controle bij de betreffende gemeente is noodzakelijk voordat men tot toepassing overgaat.
Voorzorgsmaatregelen bij de grensoverschrijdende aankoop van gewasbeschermingsmiddelen
Het kopen van een gewasbeschermingsmiddel in een EU-land om het in een ander land te gebruiken, is geen eenvoudige commerciële handeling. De Europese verordening vereist dat elk product een markttoelating heeft in het land van gebruik, niet alleen in het land van aankoop.
Een glyphosaat 360 dat in Portugal is goedgekeurd, is niet noodzakelijkerwijs ook in Frankrijk toegestaan onder dezelfde formulering. De hulpstoffen, co-formulanten en gebruiksvoorwaarden variëren van land tot land. Het meenemen van een kan die in Lissabon is gekocht om een perceel in Charente te behandelen, kan leiden tot een regelgevingsinbreuk, zelfs als de werkzame stof identiek is.
- Controleer of het product een geldig markttoelatingsnummer (AMM) heeft in het land van gebruik, niet alleen in het land van aankoop.
- Controleer de werkelijke concentratie glyphosaat en de lijst met co-formulanten op het etiket, dat in de taal van het bestemmingsland moet zijn opgesteld.
- Zorg ervoor dat de koper het vereiste opleidingscertificaat heeft (Certiphyto in Frankrijk, gelijkwaardig certificaat in Portugal) om professionele gewasbeschermingsmiddelen te hanteren.
- Bewaar het veiligheidsinformatieblad van het product, dat de classificatie volgens de CLP-verordening detailleert (waaronder de vermelding H411 voor chronische aquatische toxiciteit, aanwezig op het blad van Glyphosaat 360 TF).
Deze classificatie vereist behandelingsafstanden ten opzichte van waterlopen en specifieke opslagvoorwaarden.
Glyphosaat 360 en alternatieven: de context van de Portugese markt
Portugal, net als Frankrijk, staat voor een spanning tussen de afhankelijkheid van landbouwprofessionals van glyphosaat en de toenemende regelgevende druk. Het product blijft populair vanwege de effectiviteit tegen perennials, de snelheid van actie en de gematigde kosten in vergelijking met mechanische onkruidbestrijdingsoplossingen.
De beschikbare alternatieven (thermische onkruidbestrijding, mechanisch, biocontrole) bestaan, maar de adoptie ervan is ongelijk verdeeld over de sectoren. De ervaringen op het terrein verschillen op dit punt: sommige Portugese exploitanten beschouwen de kosten van alternatieven als een belemmering voor de overstap naar volledig mechanisch, terwijl andere gemeenten zoals Porto aantonen dat een werking zonder glyphosaat mogelijk is op stedelijke schaal.
De prijs van glyphosaat 360 in Portugal blijft lager dan die in Frankrijk, wat een stroom van grensoverschrijdende aankopen bevordert. Dit prijsverschil wordt deels verklaard door verschillen in belasting en distributiestructuur. Een aantrekkelijke prijs ontslaat echter niet van de verplichting om de regelgevingsconformiteit van het product te controleren.
Veiligheid van gebruik en opleidingsverplichtingen
In Portugal vereist de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen voor professioneel gebruik een gecertificeerde opleiding. Het Portugese systeem vereist een geschiktheidscertificaat dat vergelijkbaar is met het Franse Certiphyto, zonder welk de aankoop in een professionele verkooppunt wordt geweigerd.
- Het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen (handschoenen, masker, overall) is verplicht tijdens de hantering en toepassing.
- De opslag moet voldoen aan de richtlijnen van het veiligheidsinformatieblad: geventileerde ruimte, uit de buurt van voedsel en waterbronnen.
- Elke incidentele blootstelling moet in Portugal worden gemeld via de lokale gezondheidsdiensten of het antigifcentrum.
Het ontbreken van een gecertificeerde opleiding maakt de aankoop illegaal, of men nu een Portugese inwoner of een buitenlandse koper is. Er zijn controles in verkooppunten, hoewel deze variabel zijn afhankelijk van de ketens en regio’s.
Het regelgevend kader voor glyphosaat 360 in Portugal combineert Europese, nationale en gemeentelijke regels die niet altijd dezelfde richting op wijzen. Een geïnformeerde aankoop veronderstelt dat men drie niveaus controleert: de goedkeuring van het product, de lokale legaliteit van het gebruik en de conformiteit van de koper met de opleidingsvereisten. De beschikbare gegevens stellen niet in staat te voorspellen of Portugal zijn beperkingen in de komende jaren verder zal aanscherpen, maar de Europese trend blijft gericht op versterkte regulering.
